Vriendschap in Nederland: we geven meer om elkaar dan we laten merken

Wat het onderzoek ons leert over vriendschap

Vriendschap speelt een grote rol in ons leven. Het geeft steun, plezier en herkenning. Toch gaat het onderhouden van contact niet altijd vanzelf. Hallmark onderzocht hoe Nederlanders hun vriendschappen ervaren, onderhouden en soms ook laten verwateren. Wat blijkt? We denken vaak aan vrienden, maar nemen niet altijd contact op. Niet omdat we niet om elkaar geven, maar omdat we het druk hebben, twijfelen over wat we moeten zeggen of denken dat het later ook nog kan. Zo groeit de stilte soms ongemerkt, terwijl de intentie er wel degelijk is.



In dit onderzoek duiken we in de wereld van vriendschap: van nieuwe ontmoetingen en kleine irritaties tot contact onderhouden en het herstellen van vriendschappen die onder druk staan.

Een kleine kring, grote verbondenheid 

Als het om vriendschap gaat kiezen Nederlanders vooral voor kwaliteit. De meeste mensen hebben een kleine, hechte kring om zich heen. 31% heeft vier tot vijf goede vrienden en 27% heeft er zes tot tien. Maar liefst 88% is hartstikke tevreden met dat aantal. ‘’Hoe meer zielen hoe meer vreugd’’ is dus niet helemaal waar. We hoeven niet met iedereen bevriend te zijn. Als we maar mensen hebben waarbij we onszelf kunnen zijn.

Klein, maar hecht: zo ziet de gemiddelde vriendenkring eruit  

Voor de meeste mensen voelt hun kring precies goed. 60% vindt het aantal vrienden helemaal in balans. 17% zou graag één of enkele nieuwe vrienden maken, terwijl bijna net zo veel mensen (17%) juist weinig behoefte hebben aan uitbreiding. Een kleine groep (4,2%) zegt zelfs zóveel vrienden te hebben dat het onderhouden ervan lastig wordt.

Ook de vorm van vriendschap verschilt. 49% heeft vooral individuele vriendschappen, 25% heeft één vaste vriendengroep en 23% meerdere groepen. Slechts 3,7% heeft geen vaste groep of goede vrienden. Dat laat zien dat vriendschap niet voor iedereen een groot sociaal netwerk hoeft te zijn, maar vooral draait om een paar mensen die écht dichtbij staan. 

Nieuwe vrienden maken lastiger op oudere leeftijd 

Hoewel veel Nederlanders tevreden zijn met hun huidige vriendenkring, blijkt dat nieuwe vrienden maken op latere leeftijd niet altijd vanzelf gaat. 39% zegt het niet perse makkelijk of moeilijk te vinden om vrienden te maken. Toch vindt 18% het zeer moeilijk om nieuwe contacten te leggen. 37% vindt het juist erg makkelijk om een nieuwe vriendschap te sluiten, maar blijft dit ook zo op oudere leeftijd? 

Hoewel veel mensen tevreden zijn met hun huidige vriendenkring, blijkt dat nieuwe vrienden maken steeds moeilijker wordt. 34% vindt het nu lastiger dan toen ze jong waren, en 15% heeft de afgelopen jaren helemaal geen nieuwe vrienden gemaakt. Waarom is het lastiger? De redenen zijn herkenbaar en vaak heel menselijk. 30% heeft weinig behoefte aan nieuwe vrienden, en bij nieuwe contacten blijft het volgens 30% vaak oppervlakkig. Daarnaast ontmoet 29% op deze leeftijd simpelweg minder mensen. Ook praktische factoren spelen mee: 26% heeft al een vaste vriendengroep, 22% heeft weinig tijd, 14% is bang dat de ander geen interesse heeft en 13% vindt het moeilijk om zelf het initiatief te nemen. Toch ontstaan nieuwe vriendschappen nog steeds vooral op het werk, in de buurt of via hobby's. Nieuwe vrienden maken blijkt dus minder een kwestie van willen en meer een kwestie van gelegenheid. Naarmate we ouder worden ontmoeten we simpelweg minder nieuwe mensen. 

Daarnaast worden ook persoonlijke verhalen genoemd: ‘’Ik ben mantelzorger en daardoor weinig tijd om in vriendschap te investeren’’ en ‘’Mijn beste vriendin is onlangs overleden na een lang ziektebed. Boven de 50 is het lastig om nieuwe vrienden te maken, maar ik heb nu twee dames waar ik regelmatig mee afspreek en dat is erg gezellig.’’

Waar ontstaan nieuwe vriendschappen dan wél?  

Ondanks alle drempels ontstaan nieuwe vriendschappen nog steeds. 20% ontmoet nieuwe vrienden op het werk, 15% in de buurt en 10% via hobby’s of verenigingen. Social media en vriendschapsapps scoren opvallend laag met 3,6%. Nieuwe vriendschappen ontstaan dus vooral op plekken waar mensen elkaar regelmatig en op een natuurlijke manier ontmoeten. Niet via apps of sociale media, maar juist in het dagelijks leven. Vriendschap lijkt daarmee minder maakbaar dan vaak wordt gedacht. De meeste nieuwe contacten ontstaan nog altijd spontaan. 

Uitstelgedrag: we denken aan elkaar, maar handelen niet 

Veel Nederlanders denken regelmatig aan iemand met wie ze eigenlijk weer eens contact zouden willen hebben. Toch komt het er vaak niet van. Juist daar zit misschien wel de grootste uitdaging binnen moderne vriendschappen. Maar liefst 67% voelt zich soms of vaak schuldig omdat ze te weinig contact opnemen met iemand die belangrijk voor hen is. Slechts 9,6% zegt dit nooit te voelen. De grootste reden om geen contact op te nemen? Uitstelgedrag! 30% denkt ‘’dat kan later nog wel’’, 27% heeft het te druk en 20% vergeet het gewoon. 11% gaat ervan uit dat de ander wel weet dat er aan hen gedacht wordt. We willen dus wel contact houden met de mensen die belangrijk voor ons zijn. Maar als we eenmaal besluiten iets van ons te laten horen, hoe doen we dat dan? 

Een persoonlijk kaartje of berichtje maakt gelukkig 

Als we wél iets laten horen, dan doen we dat vooral met een WhatsApp of sms bericht: 85% stuurt zo’n berichtje. Dat is natuurlijk ook een snelle en makkelijke manier. Hoewel WhatsApp veruit de meest gebruikte manier is om contact te onderhouden, speelt het kaartje nog altijd een verrassend grote rol. 57% stuurt weleens een kaartje om iemand te laten weten dat er aan hem of haar gedacht wordt. Daarna volgen afspreken (48%) en bellen (47%). Cadeautjes (9,6%), bloemen (8,7%) en social media (9,4%) spelen een kleinere rol. 

Maar hoe zit dat eigenlijk als we zelf aandacht ontvangen? Het zijn niet de grote cadeaus, maar de kleine gebaren. 43% wordt blij van een WhatsApp bericht, 37% wordt gelukkig van een kaartje en 35% ontvangt graag een uitnodiging om af te spreken. Een spontaan bezoek (22%), persoonlijk gesprek (21%), een telefoongesprek (19%), bloemen (3,5%) en een klein cadeautje (2,3%) scoren veel lager.

Kaartjes scoren bijna net zo hoog als een ‘simpel’ appje en worden duidelijk beter ontvangen dan een belletje. Maar wat doen we dan met die kaartjes? 37% bewaart ze altijd en 18% bewaart ze soms. 19% gooit ze na verloop van tijd weg en 23% zegt dat het per kaartje verschilt. Een kaartje is dus niet alleen een moment van aandacht, maar ook vaak een herinnering die blijft. Waar een digitaal bericht snel verdwijnt, krijgt een kaartje bij veel mensen een vaste plek in huis of tussen dierbare herinneringen.

Top 5 grootste ergernissen in een vriendschap

37% van de mensen zegt zich nauwelijks te ergeren aan vrienden en nemen veel van elkaar voor lief. Toch zijn er naast alle mooie dingen die een vriendschap zo bijzonder maken, ook wat dingen die kunnen schuren. Dit zijn de meest genoemde irritaties: 

1.     Alleen contact opnemen bij eigen behoefte (22%) en berichten lezen zonder te reageren (22%)

2.     Altijd over zichzelf praten (18%)

3.     Op het laatste moment afzeggen (15%)

4.     Lang niet reageren op berichten (15%) en nooit zelf initiatief nemen (15%)

5.     Voortdurend op de telefoon kijken tijdens afspraken (14%)

Hoe we met deze ergernissen omgaan verschilt. 38% brengt het op een luchtige of grappige manier ter sprake, 33% laat het meestal zitten en 15% spreekt iemand er direct op aan. 13% van de mensen neemt zelfs wat afstand van de vriendschap. Zou dit komen omdat het bommetje anders gaat barsten? 

En dan komt de blinde vlek: maar liefst 56% herkent geen van deze gedragingen bij zichzelf. 17% geeft toe ook wel eens een bericht te lezen zonder te reageren en 19% zegt inderdaad zelf weinig initiatief te nemen om af te spreken. We zien het dus sneller bij een ander dan bij onszelf. 

Een smoesje om af te zeggen 

Op het laatste moment een afspraak afzeggen is één van de grootste irritaties in een vriendschap. Toch zeggen we zelden afspraken af. Maar liefst 72% van de mensen zegt dit bijna nooit te doen en 18% zegt dit zelfs helemaal nooit te doen. Als het wel gebeurd is dit meestal omdat iemand ziek is of zich niet goed voelt (72%), en bij 38% van de afzeggers komt dit omdat er iets onverwachts tussenkomt. Soms zit er iets kleins achter zoals vermoeid zijn (9,1%) of gewoon even geen sociale energie meer hebben om af te spreken (8,4%). Hoewel last-minute afzeggen één van de grootste ergernissen binnen vriendschappen is, blijkt uit het onderzoek dat de meeste Nederlanders dit juist proberen te voorkomen. 

Wanneer iemand op het laatste moment afzegt wordt dit meestal in vertrouwen ontvangen. 51% gelooft dat er een geldige reden is, al hangt het voor 23% af van de persoon. 9,4% vermoedt regelmatig dat iemand gewoon geen zin heeft. Eerlijkheid speelt hierin een grote rol. 54% zegt bijna altijd eerlijk te zijn tegen vrienden. Waar mensen wél eens minder eerlijk over zijn, zijn dingen als hoe het écht met hen gaat (21%), wat ze van een cadeau vinden (11%), wat ze vinden van iemands kleding of uiterlijk (11%), wat ze vinden van de partner (10%) of wat ze vinden van iemands plannen of ideeën (10%).

Volledig eerlijk zijn blijkt in de praktijk niet altijd eenvoudig. De helft van de Nederlanders vindt dat een leugentje om bestwil soms nodig is om een vriendschap goed te houden. 27,7% vindt juist van niet. 8,7% van de mensen antwoordt zelfs met ‘Ja zeker’ op de vraag of een leugentje om bestwil soms nodig is en 13,6% heeft hier geen duidelijke mening over.

Vriendschap onder druk: verwateren of herstellen? 

Soms komt een vriendschap onder spanning te staan. Dat hoeft niet altijd door één moment te komen maar dit ook kan iets zijn dat langzaam knaagt. Welk gedrag kan voor mensen een reden zijn om een vriendschap te beëindigen? Voor de meeste mensen is liegen in een vriendschap een echte no-go (56%). Vervolgens gaat roddelen of het verspreiden van privé informatie (39%) echt over een grens. Daarnaast willen Nederlanders een vriendschap beëindigen door kwetsende opmerkingen (32%), geen steun bieden in moeilijke tijden (22%), geen interesse tonen in het leven van de ander (21%) of jaloers en bezitterig gedrag (18%). Opvallend is dat de belangrijkste redenen om een vriendschap te beëindigen vrijwel allemaal draaien om vertrouwen, eerlijkheid en oprechte aandacht voor elkaar.

Er is een verschil tussen het willen beëindigen en het ook écht doen. 28% van de mensen zegt dat het van de situatie afhangt hoe de vriendschap beëindigd wordt. 24% laat het contact langzaam verwateren zonder het gesprek aan te gaan, 18% voert het eerlijke gesprek en nog eens 18% heeft nog nooit bewust een vriendschap beëindigd. Vermijding is dus vaker de norm dan directe confrontatie. Doet het dan toch een beetje pijn om afscheid te nemen van een vriend(in) die heel dichtbij stond? 

Toch is er ook hoop. Als een vriendschap onder druk staat, kiezen Nederlanders verrassend vaak voor persoonlijk contact. 47% kiest voor een persoonlijk gesprek, 32% nodigt de ander uit om samen iets te gaan doen en 28% geef het wat tijd. Een kaartje met een persoonlijke boodschap (26%) scoort hoger dan een appje (19%) als manier om een vriendschap te herstellen. Soms is een klein tastbaar gebaar precies wat nodig is om de deur weer op een kier te zetten. 

Wie schiet jou nu te binnen? 

Als we eerlijk zijn, hebben de meesten van ons wel iemand met wie we eigenlijk weer eens contact zouden moeten opnemen. Toch zegt 46% dat er niemand is waar ze nu contact mee moeten maken, maar bij de rest gaat het vooral om een oude vriend(in), een familielid, een broer of zus, een andere vriend(in) of een oud‑collega. 

Het zijn vaak mensen die ooit dichtbij stonden, maar met wie het contact langzaam stiller werd. Niet door ruzie, maar door tijd, drukte en het leven dat steeds sneller gaat. En toch, één kaartje kan die stilte zomaar doorbreken.