Onderzoek: de overgang raakt ons allemaal

De overgang lijkt soms iets waar je je in stilte doorheen worstelt. Iets persoonlijks. Iets waar je vooral zelf mee moet dealen. Maar de werkelijkheid is anders. De overgang raakt niet alleen vrouwen zelf, maar ook hun partners, kinderen, vrienden, collega’s en de mensen om hen heen. En juist daar gaat het vaak mis: we voelen dat er iets speelt, maar weten niet goed hoe we ermee om moeten gaan. 

Omdat wij geloven dat oprechte aandacht en verbinding juist in deze fase onmisbaar zijn, sloegen Hallmark en GRAPES, hét platform voor de ouder wordende vrouw, voor dit onderzoek de handen ineen. Hoe gaan we in Nederland écht met de overgang om? Begrijpen we elkaar, of leven we onbedoeld langs elkaar heen? Meer dan 2.200 Nederlanders – vrouwen zélf, partners, kinderen, collega's én buitenstaanders – deelden hun eerlijke verhaal met ons.

Het verschil tussen wat we zeggen en wat we nodig hebben 

“Het gaat wel” 

Om de sfeer goed te houden, vlakken vrouwen hun eigen klachten vaak af. Meer dan een kwart (27%) herkent zich volledig in de stelling: "Ik maak mijn gevoelens tijdens de overgang soms kleiner dan ze zijn." Van buiten lijkt het soms alsof het meevalt. Maar van binnen kan deze levensfase flink overheersen. 

Luisteren is lief, erkenning is belangrijker 

De omgeving biedt vooral een luisterend oor. Maar liefst 86% denkt dat dit de belangrijkste vorm van steun is voor een vrouw in de overgang. Lief bedoeld, maar vrouwen geven aan dat ze eigenlijk iets anders nodig hebben. Dit is wat zij het meest waarderen: 

1. Erkenning dat de overgang een echte levensfase is 
2. Begrip voor hun emoties 
3. Tijd en ruimte voor zichzelf 

Vriendinnen snappen hoe het voelt, voor partners is het stiekem overleven 

Wie kun je het beste om je heen hebben als de overgang toeslaat? De cijfers laten een logisch, maar stiekem best pijnlijk verschil zien. Vriendinnen slepen elkaar er moeiteloos doorheen: maar liefst 77% vindt de omgang met een vriendin in de overgang dan ook helemaal niet lastig. Een half woord is vaak al genoeg. 

Maar thuis achter de voordeur is het een ander verhaal. Maar liefst 60% van de partners vindt de veranderende situatie ontzettend lastig. Waar ze precies mee worstelen? 

1. 32% begrijpt haar stemming niet altijd. 
2. 28% vindt het lastig dat ze zich anders gedraagd dan voorheen. 
3. 26% wil wel helpen, maar weet niet hoe. 

Die worsteling blijft niet onopgemerkt. Vrouwen voelen het feilloos aan. Slechts 35% heeft het gevoel dat haar partner écht begrijpt wat er speelt tijdens de overgang. 

Kinderen: onbegrip, maar ook interesse 

De overgang is niet alleen lastig voor partners, maar drukt vaak ook een stempel op de kinderen in huis. Slechts 1 op de 3 vrouwen (36%) bespreekt de overgang met haar kinderen. Ter vergelijking: de drempel om het met vriendinnen (86%) of een partner (74%) te delen, ligt een stuk lager. 

Dat zwijgen is vaak liefdevol bedoeld. Veel moeders willen hun kinderen niet belasten. Maar juist daardoor ontstaat er afstand: 

1. 62% van de kinderen begrijpt de overgang niet of nauwelijks. 
2. 12% wil dolgraag helpen, maar weet simpelweg niet hoe. 
3. 11% voelt zich zelfs schuldig over hun eigen machteloosheid. 

En toch zit daar ook iets hoopvols in. Want dit onbegrip is geen onverschilligheid. Sterker nog: maar liefst 92% van de kinderen heeft zich wél al actief verdiept in de overgang (via online artikelen of podcasts) om uit te zoeken wat er met hun moeder aan de hand is. Ze willen wel dichterbij komen, maar wachten vaak tot hun moeder het gesprek opent.

De erfenis van het zwijgen 

Humor als medicijn én masker 

We breken langzaam maar zeker door een historisch stilzwijgen heen. Bijna 60% van de vrouwen groeide op met een moeder of oma die de tanden strak op elkaar hield als het om de overgang ging. Hoewel we er tegenwoordig gelukkig veel vaker over praten (84%), zit die 'niet lullen maar poetsen'-mentaliteit nog steeds behoorlijk in ons DNA. 

Dat zien we bijvoorbeeld in hoe we onze klachten onbewust afzwakken. Lachen is het beste medicijn, toch? We lachen een opvlieger of een kort lontje dan ook maar al te graag weg: 44% gebruikt humor als overlevingsmechanisme. Maar daar zit een pijnlijke keerzijde aan. Bijna een kwart van de vrouwen (23%) voelt zich door diezelfde zelfspot achteraf stiekem tóch minder serieus genomen door de omgeving. Relativeren helpt om de sfeer erin te houden, maar verhult vaak wat we écht voelen. 

Regionale verschillen in openheid 

Of we die stilte makkelijk doorbreken, blijkt bovendien sterk afhankelijk van wáár je woont. Nergens in Nederland praat men zo open over de overgang als in het nuchtere Drenthe (de absolute koploper!), op de voet gevolgd door Groningen en Noord-Brabant.

De provincies waar de lippen het vaakst stijf op elkaar blijven? Dat zijn Friesland en Flevoland. Toch zit er bij die laatste een mooie nuance. In Flevoland zwijgen ze namelijk niet helemaal, maar zoeken ze massaal de veiligheid op. Vrouwen praten daar niet per se minder, maar doen dat vooral binnen een heel kleine, veilige kring. Bijna de helft (47%) geeft daar aan: “Ja, ik praat erover, maar alleen met een kleine kring.” Naast Friesland en Flevoland zijn ook Gelderland, Overijssel en Utrecht provincies die hun overgangservaring liever voor zich houden dan met andere delen. Er wordt wel over gesproken, maar vooral binnen een vertrouwde kring.

We sturen een kaartje bij griep, maar niet bij de overgang 

Als een vriendin griep heeft of haar been breekt, ligt de brievenbus al snel vol met beterschapskaartjes. Maar als ze jarenlang kampt met slapeloze nachten en moodswings, blijft het stil. 84% van de vrouwen heeft nog nóóit een lief gebaar ontvangen tijdens de overgang. 

Is dat onwil? Absoluut niet. Het is een blinde vlek. Bijna 60% van de mensen die niets stuurden geeft eerlijk toe: "Het is simpelweg nooit in me opgekomen." Ruim 12% twijfelt of het wel gepast is of weet niet wat ze moeten schrijven. Een kaartje vermindert de overgangsklachten natuurlijk niet, maar het kan wel steun bieden. Voor 10% van de vrouwen die wél een kaartje kregen was de impact magisch: 55% voelde zich hierdoor eindelijk echt gezien en begrepen. 

Ook zonder ervaring is er begrip 

Zelfs mensen zonder enige persoonlijke ervaring met de overgang zien dat het onderwerp in de maatschappij wordt weggestopt. 69% van de buitenstaanders vindt dat er (te) weinig over de overgang wordt gepraat. En hoewel vrouwen vaak bang zijn om over hun klachten te beginnen, staat de buitenwereld er hartstikke voor open: 61% zou het de normaalste zaak van de wereld vinden als een vrouw open over haar overgang vertelt! 

Grapjes maken? Ook dat moet kunnen, mits de vrouw in kwestie zélf de grap maakt of erom kan lachen. 

Ook interessant om te weten... 

• Fysiek vs. mentaal: We kletsen makkelijker over opvliegers dan over somberheid. Zowel vrouwen als hun omgeving geven aan aanzienlijk vaker over de fysieke klachten van de overgang te praten dan over de mentale struggles. 

• Onbegrip: Bijna driekwart (74%) van de vrouwen heeft zich weleens onbegrepen gevoeld door haar omgeving. Hiervan zegt 24% dit zelfs ‘erg vaak’ te voelen. 

• Werk vs. dokter: Waar moeten we de stilte zeker doorbreken? Vrouwen vinden dat dit vooral op de werkvloer moet gebeuren. De omgeving en buitenstaanders wijzen juist naar de zorg. 

• Bagatelliseren: Ruim de helft (57%) van de vrouwen heeft het gevoel dat de overgang in de maatschappij nog steeds wordt weggewuifd als 'een fase waar je even doorheen moet'. 

Een klein gebaar kan veel betekenen 

De overgang is geen fase die alleen de vrouw zelf raakt. Het is iets wat doorwerkt in relaties, gezinnen, vriendschappen en op de werkvloer. Juist daarom is aandacht zo belangrijk. Niet groot of ingewikkeld. Maar wel oprecht. 

Soms begint begrip met een gesprek. Soms met erkenning. En soms gewoon met een klein gebaar zoals een kaartje dat zegt: ik denk aan je. 

Onderzoeksverantwoording 

Dit onderzoek is een initiatief van Hallmark en GRAPES. De kwantitatieve data is in maart 2026 verzameld middels een online enquête. In totaal namen 2.224 respondenten deel aan het onderzoek, verspreid over alle provincies en leeftijdsgroepen in Nederland. De dataset is opgesplitst in vrouwen die zelf in de overgang zitten (of hebben gezeten), hun directe omgeving (partners, kinderen, vrienden, collega's), en een groep zonder directe connectie met de overgang. 

Over Hallmark 

Hallmark begrijpt als geen ander hoe belangrijk waardevolle relaties zijn. Daarom tovert het bedrijf samen met miljoenen mensen over de hele wereld elke dag een grote glimlach op vele gezichten. Of het nu is omdat degene een mooie wenskaart ontvangt of een prachtig cadeau. Hallmark wil mensen op een creatieve manier in het hart raken en daarmee waardevolle relaties versterken. En dat al meer dan 100 jaar. Voor de overgang heeft Hallmark een speciale overgangscollectie ontwikkeld. Deze collectie vind je hier.

Over Grapes 

VOOR IEDEREEN DIE OUDER WORDEN JUIST OMARMT

Vrouwen worden nog vaak overvallen door de overgang, en dat is onacceptabel. GRAPES is hier om de (pre)menopauze bespreekbaar te maken en neemt daarbij afscheid van ouderwetse ideeën over anti-ageing. Op ons taboe-brekende platform vind je een schat aan herkenbare verhalen, nuttige informatie en een warme community om je mee te verbinden. We ondersteunen je daarnaast met een innovatieve body care lijn die - van kruin tot kruis - gericht is op fine-ageing.

Noot voor de redactie

Wil je meer informatie ontvangen over het onderzoek of heb je vragen? Neem dan contact op met Hallmark via Marijevan.unen@hallmark.com