Sorry zeggen: waarom dat kleine woordje soms zo groot voelt

Een oprechte sorry kan wonderen doen. Het haalt de spanning uit de lucht, herstelt relaties en laat zien dat je de ander ziet. Toch is excuses maken voor veel mensen een ingewikkeld moment. Bij Hallmark zijn we dagelijks bezig met verbinding, en daarom waren wij benieuwd hoe we in Nederland omgaan met sorry zeggen. Bijna 1500 Nederlanders deden mee aan ons onderzoek. Wat blijkt? We zijn best bereid om excuses te maken, maar het vinden van de juiste woorden is vaak het lastigste onderdeel. Om de resultaten beter te begrijpen, spraken we met psycholoog Saskia van Houten.

Worstelen met de juiste woorden

Laten we beginnen met het goede nieuws. Het merendeel van de Nederlanders vindt sorry zeggen namelijk helemaal niet zo moeilijk. 65% zegt het vrij makkelijk en 22% zegt het zelfs héél makkelijk. Toch zit er een opvallende twist in deze uitkomsten. Ruim een kwart (26%) van de mensen zegt dat ze vaak niet weten hoe ze het moeten verwoorden.  

Psycholoog Saskia van Houten ziet hiervoor een duidelijke verklaring. “Je moet hierbij vooral kijken naar de aard van de verontschuldiging. Als je tegen iemand aanbotst in de supermarkt is het niet zo moeilijk. Maar als je iets hebt gedaan waar iemand oprecht last van heeft, dat je iemand verdriet hebt aangedaan, iets kapot hebt gemaakt dat dierbaar was, of echt iets hebt gedaan wat hun leven negatief beïnvloedt, dan zijn woorden inderdaad veel lastiger.” 

Wanneer zeggen we sorry?

We zeggen dus misschien wel snel sorry, maar waar komen al die verontschuldigingen vandaan? 27% biedt zijn excuses aan wanneer hij of zij duidelijk fout zit, 24% doet dit wanneer ze iemand hebben gekwetst en een andere 24% zegt sorry wanneer er sprake is van een misverstand.  

In welke situaties vinden we het zeggen van sorry dan een uitdaging? 23% vindt sorry zeggen moeilijk als zij vinden dat het niet alleen hun fout was, en 22% vindt dit lastig als ze het niet volledig met de ander eens zijn. Daarnaast staan het gevoel om ongelijk te krijgen (21%), trots (16,5%) en angst voor de reactie van de ander (16%) in de weg bij het zeggen van sorry.

Koppigheid: leeftijd, levenservaring en woonplaats 

Een van de meest opvallende inzichten uit het onderzoek is: hoe ouder we worden, hoe minder koppig we zijn. Onder 65-plussers noemt nog maar een klein deel zichzelf koppig, terwijl jongere groepen vaker aangeven dat ze koppig zijn. In de groep mensen tussen 25 en 34 jaar noemt namelijk 18,4% zichzelf behoorlijk koppig, terwijl dit bij de 65-plussers maar 2,4% is.  

We zien in alle leeftijdsgroepen dat ze tegenwoordig makkelijker sorry zeggen dan vroeger. Het lijkt dus niet alleen te gaan om leeftijd, maar ook om levenservaring. Hoe meer je meemaakt, hoe beter je kunt relativeren. 

Naast leeftijd en levenservaring zien we ook interessante provinciale verschillen in Nederland. Ben jij best wel koppig en vind je het lastig om je trots opzij te zetten bij een conflict dan is de kans groot dat jij uit een van de onderstaande provincies komt.

Meest koppige provincies: 

1. Gelderland 
2. Zuid-Holland 
3. Noord-Brabant 
4. Zeeland 
5. Noord-Holland 

Leg jij je meestal makkelijk neer bij een ruzie? Heb jij geen moeite met sorry zeggen? Dan kom jij vast uit een van onderstaande vijf provincies.

Minst koppige provincies: 

1. Utrecht 
2. Friesland 
3. Flevoland 
4. Overijssel 
5. Limburg 

Ook zien we opvallende verschillen tussen provincies in de manier waarop zij hun ruzies oplossen. In de Randstad praten mensen ruzies vaker uit, terwijl conflicten daarbuiten eerder uitdoven. In stedelijke provincies kiezen mensen sneller voor een persoonlijk gesprek of een direct bericht. In de randgebieden laten mensen de ruzie vaker even rusten of nemen ze (tijdelijk) afstand van elkaar.

Een persoonlijk gesprek of een tastbaar kaartje

Wanneer er iets misgaat, kiezen Nederlanders het liefst voor persoonlijk contact. Zoals eerder benoemd maakt 60% de ruzie het liefst goed met een rustig gesprek. Toch grijpen we niet altijd meteen naar een directe confrontatie. Een kaart staat op de tweede plek om iets goed te maken. Een kaartje wordt gezien als een persoonlijk en tastbaar gebaar dat laat zien dat je moeite hebt gedaan. Wij begrijpen dat natuurlijk als geen ander! Bovendien helpt een kaart om woorden te vinden die je in een confronterend gesprek misschien niet durft uit te spreken. 57% van de mensen kiest dan ook voor een kaart met een lieve of persoonlijke boodschap. 26% kiest voor een blanco kaart waarin ze zelf de juiste woorden kunnen schrijven. Een traditionele excuuskaart is minder populair (3,5%)

Leeftijd speelt niet alleen een rol in de koppigheid. Het is namelijk ook een belangrijk aspect bij het goedmaken van ruzies. Jongeren kiezen vaker voor een appje of humor, terwijl ouderen vaker de voorkeur geven aan een persoonlijk gesprek.  

Maar waarom kiezen jongeren eerder voor een appje en humor dan ouderen? Persoonlijk sorry zeggen is iets wat je moet leren, zegt psycholoog Saskia van Houten. ''De angst om met de billen bloot te gaan, komt voort uit een angst voor afwijzing. Dat is ongeveer de meest primitieve angst die wij mensen hebben. Als je ouder wordt zie je dat het allemaal wel meevalt. Dat het zo'n vaart niet loopt, en zeker dat wanneer je sorry zegt, de fout juist eerder wordt vergeven.'' 

Bij partners en familie wordt er vaker direct gepraat, terwijl we bij collega’s of buren eerder wat afstand nemen en een berichtje sturen. Naast leeftijd, speelt dus ook je relatie tot degene waarmee je ruzie hebt een belangrijke rol.  

Psycholoog Saskia van Houten verklaart het verschil. “Dit ligt aan hoe veilig je je voelt bij die ander,” legt ze uit. “Een partner kies je, familie heeft een bloedband, maar buren of collega’s krijg je. Omdat je er niet zelf voor kiest, ben je dan dus ook minder bereid om je kwetsbaar op te stellen. En er zit ook een aspect van veiligheid in. Met een partner of familie breng je vaak heel veel tijd door, en heel veel jaren ook. Een collega zie je misschien minder, zeker in termen van jaren, omdat we snel van werk veranderen. Dat heeft veel minder consequenties.” 

5 manieren om het goed te maken 

Uit ons onderzoek blijkt dat Nederlanders het waarderen als iemand moeite doet om iets goed te maken. Met deze vijf dingen kun je de ruzie verzachten of een sorry extra persoonlijk maken.  

• Stuur een kaart met een persoonlijke boodschap 

Ook als jullie de ruzie al hebben uitgesproken kun je nog een kaart sturen om aan te geven dat je blij bent dat alles weer goed is. Of stuur een fotokaart met een onvergetelijk moment dat jullie samen hebben meegemaakt. 

• Verras met een klein cadeautje 

Het perfecte sorry-cadeautje? Een bos bloemen of een ballon natuurlijk! Maar ook chocolade, snoep, drank of beautyproducten doen het altijd goed. Kies vooral iets dat écht bij de ander past. 

• Verras met een uitje 

Plan een klein verrassingsuitje om samen weer positieve energie te creëren. Het hoeft niet groot te zijn. Een wandeling of een koffietje kan al genoeg zijn om de sfeer te herstellen.  

• Maak een sorry-playlist 

Hoor jij bij de groep mensen die het lastig vindt om de juiste woorden te vinden? Laat muziek voor je spreken. Maak een playlist met nummers die precies zeggen wat jij lastig vindt om uit te spreken.  

• Ga langs met iets lekkers 

Voelt dit als omkopen? Welnee! Door zijn of haar favoriete snack mee te nemen, laat je zien dat je de ander écht kent en moeite hebt gedaan. Je kunt natuurlijk ook zelf iets lekkers bakken.  

Wat dit onderzoek vooral laat zien, is dat Nederlanders best bereid zijn om sorry te zeggen, maar dat het vaak draait om hoe je het zegt. De juiste woorden vinden blijft een uitdaging, zeker wanneer emoties meespelen. We willen dat onze excuses écht aankomen, en dat is precies waarom we het liefst het gesprek aan willen gaan of een persoonlijk kaartje sturen. Opvallend is dat we met de jaren milder worden, ondanks dat de maatschappij juist aan het verharden is. Iedereen komt wel eens in een situatie waarin sorry gezegd moet worden. Een oprechte sorry kan wonderen doen. En juist dat maakt ‘sorry’ zo’n waardevol woord.